Interpretive Innovations

Interpretive Innovations

A comparative study of the concept of migration in the Quran; comparing the opinions of famous commentators

Articles in Press

Document Type : Original Article

Author
Mohammad Ali Alipoor
Level 4 Khorasan Province, Mashhad, Iran
10.22034/iij.2025.2065456.1045
Abstract
A thorough examination of the verses and words of the Quran to attain a deep understanding of the divine message is both essential and fundamental. The concept of migration (hijrah) has been elucidated by interpreters in various forms and layers, and their differing opinions have made a precise understanding of the verses challenging. This article collects and analyzes the viewpoints of over 30 reputable Quranic interpretations with diverse approaches, employing a descriptive-analytical method. The results indicate that most interpreters have confined the concept of hijrah solely to the historical event of the Prophet’s (peace be upon him) migration from Mecca to Medina. Some others have extended the meaning of hijrah, interpreting it as a departure from disbelief and sin, and a movement toward faith. However, the Supreme Leader has presented a novel analysis, viewing hijrah not merely as a historical event or an individual transformation, but as a social and civilizational movement that signifies the transition from the rule of tyranny to the rule of a just Imam. This interpretation reveals deeper dimensions of the concept of hijrah and highlights its social and political contexts. The author believes that the Supreme Leader’s approach addresses the Quranic truth of hijrah in a more comprehensive and accurate manner.
Keywords
Migration
Quran
interpretation
renowned interpreters
Supreme Leader

  1. - قرآن کریم

    - نهج البلاغه

    1. ابن منظور، محمد ابن مکرم، لسان العرب، پزوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، 1385ش
    2. ابن‏عاشور، محمدطاهر، تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور، 30جلد، مؤسسة التاریخ العربی - لبنان - بیروت، چاپ: 1، 1420 ه.ق.
    3. ابن‏عربى، محمد بن على، تفسیر ابن عربى (تأویلات عبد الرزاق)، 2جلد، دار إحیاء التراث العربی - لبنان - بیروت، چاپ: 1، 1422 ه.ق.
    4. ابن‏عطیه، عبدالحق بن غالب، المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز، 6جلد، دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون - لبنان - بیروت، چاپ: 1، 1422 ه.ق.
    5. ابوالفتوح رازى، حسین بن على، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، 20جلد، آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهشهاى اسلامى - ایران - مشهد مقدس، چاپ: 1، 1408 ه.ق.
    6. ابوحیان، محمد بن یوسف، البحر المحیط فى التفسیر، 11جلد، دار الفکر - لبنان - بیروت، چاپ: 1، 1420 ه.ق.
    7. آلوسى، محمود بن عبدالله، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، 16جلد، دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون - لبنان - بیروت، چاپ: 1، 1415 ه.ق.
    8. بحرانى، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، 5جلد، موسسة البعثة، قسم الدراسات الإسلامیة - ایران - قم، چاپ: 1، 1415 ه.ق.
    9. جرجانى، حسین بن حسن، جلاء الأذهان و جلاء الأحزان (تفسیر گازر)، 11جلد، دانشگاه تهران - ایران - تهران، چاپ: 1، 1378 ه.ق.
    10. حسینی خامنه ای، سید علی، طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، صهبا، 1392ش، اول
    11. حویزى، عبدعلى بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، 5جلد، اسماعیلیان - ایران - قم، چاپ: 4، 1415 ه.ق.
    12. راغب اصفهانی، محمد بن حسین، مفردات الفاظ قرآن، نوید اسلام، چاپ 7، 1392ش
    13. رضا، محمد رشید، تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار، 12جلد، دار المعرفة - لبنان - بیروت، چاپ: 1، 1414 ه.ق.
    14. زمخشرى، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل، 4جلد، دار الکتاب العربی - لبنان - بیروت، چاپ: 3، 1407 ه.ق.
    15. سیوطى، عبدالرحمن بن ابى‏بکر، الدر المنثور فى التفسیر بالماثور، 6جلد، کتابخانه عمومى حضرت آیت الله العظمى مرعشى نجفى (ره) - ایران - قم، چاپ: 1، 1404 ه.ق.
    16. طباطبایى، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات - لبنان - بیروت، چاپ: 2، 1390 ه.ق.
    17. طبرسى، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، 10جلد، ناصر خسرو - ایران - تهران، چاپ: 3، 1372 ه.ش.
    18. طبرى، محمد بن جریر، جامع البیان فى تفسیر القرآن (تفسیر الطبرى)، دار المعرفة - لبنان - بیروت، چاپ: 1، 1412 ه.ق.
    19. طوسى، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، دار إحیاء التراث العربی - لبنان - بیروت، چاپ: 1.
    20. طیب، عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، 14جلد، اسلام - ایران - تهران، چاپ: 2، 1369 ه.ش.
    21. فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، کنز العرفان فى فقه القرآن، 2جلد، مرتضوى - ایران - تهران، چاپ: 1، 1373 ه.ش.
    22. فخر رازى، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، 32جلد، دار إحیاء التراث العربی - لبنان - بیروت، چاپ: 3، 1420 ه.ق.
    23. فیض کاشانى، محمد بن شاه مرتضى، تفسیر الصافی، 5جلد، مکتبة الصدر - ایران - تهران، چاپ: 2، 1415 ه.ق.
    24. قرطبى، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، 20جلد، ناصر خسرو - ایران - تهران، چاپ: 1، 1364 ه.ش.
    25. قشیرى، عبدالکریم بن هوازن، لطائف الاشارات : تفسیر صوفى کامل للقرآن الکریم، 3جلد، الهیئة المصریة العامة للکتاب - مصر - قاهره، چاپ: 3، 2000 م.
    26. قطب راوندى، سعید بن هبه‏الله، فقه القرآن (راوندى)، 2جلد، کتابخانه عمومى حضرت آیت الله العظمى مرعشى نجفى (ره) - ایران - قم، چاپ: 2، 1405 ه.ق.
    27. قطب، سید، فى ظلال القرآن، 6جلد، دار الشروق - لبنان - بیروت، چاپ: 35، 1425 ه.ق.
    28. قمى مشهدى، محمد بن محمدرضا، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، 14جلد، ایران. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى. سازمان چاپ و انتشارات - ایران - تهران، چاپ: 1، 1368 ه.ش.
    29. قمى، على بن ابراهیم، تفسیر القمی، 2جلد، دار الکتاب - ایران - قم، چاپ: 3، 1363 ه.ش.
    30. کاشانى، فتح‏الله بن شکرالله، منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، 10جلد، کتابفروشى اسلامیه - ایران - تهران، چاپ: 1، 13 ه.ش.
    31. کلینى، محمد بن یعقوب، الکافی (ط - الإسلامیة) - تهران، چاپ: چهارم، 1407 ق.
    32. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوار (ط - بیروت) - بیروت، چاپ: دوم، 1403 ق.
    33. محلى، محمد بن احمد، تفسیر الجلالین، 1جلد، مؤسسة النور للمطبوعات - لبنان - بیروت، چاپ: 1، 1416 ه.ق.
    34. مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، 7جلد، دار الکتاب الإسلامی - ایران - قم، چاپ: 1، 1424 ه.ق.
    35. مفید، محمد بن محمد، الإختصاص – ایران، قم، چاپ: اول، 1413 ق.
    36. مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، 28جلد، دار الکتب الإسلامیة - ایران - تهران، چاپ: 10، 1371 ه.ش.
    37. میبدى، احمد بن محمد، کشف الاسرار و عدة الابرار ( معروف به تفسیر خواجه عبدالله انصارى )، 10جلد، امیر کبیر - ایران - تهران، چاپ: 5، 1371 ه.ش.
    38. نهاوندى، محمد، نفحات الرحمن فى تفسیر القرآن، موسسة البعثة، مرکز الطباعة و النشر - ایران - قم، چاپ: 1، 1386 ه.ش.
    39. جوادی آملی، تسنیم، اسراء، ایران قم،چاپ سوم، 1390
    40. https://farsi.khamenei.ir/
Interpretive Innovations

Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 28 July 2025