Interpretive Innovations

Interpretive Innovations

A Comparative Study of the Qur’an’s Preservation from the Perspectives of ʿAllāmah Ḥasan‑zādeh Āmolī and Āyatollāh Maʿrifat

Articles in Press

Document Type : Original Article

Author
Ensieh Sadat Dorri
PhD Student, Quranic and Hadith Sciences, Allameh Askari International University, Qom, Iran
10.22034/iij.2026.2077847.1057
Abstract
The question of the Qur’an’s incorruptibility (taḥrīf‑napadhīrī) constitutes one of the longstanding discussions in Islamic scholarship, and Qur’anic scholars have addressed it based on their respective interpretive principles and methodological foundations. This article examines, through a descriptive–analytical and comparative approach based on library research, the views of ʿAllāmah Ḥasan‑zādeh Āmolī and Āyatollāh Maʿrifat regarding the alleged distortion of the Qur’an. The findings indicate that both scholars firmly affirm the absence of any distortion in the divine text and have authored works aimed at explaining the preservation of the Qur’an and responding to doubts concerning its alteration. Despite this shared position on the fundamental principle, certain differences appear in their detailed arguments. ʿAllāmah Ḥasan‑zādeh, in explaining the absence of distortion, refers to the process of the Qur’an’s compilation during the lifetime of the Prophet Muḥammad (PBUH) and maintains that the arrangement of both verses and sūrahs is tawqīfī—that is, divinely determined and carried out under the Prophet’s instruction—which he regards as evidence for the impossibility of distortion. He also maintains that the variations in recitation that emerged after the Prophet’s passing do not indicate distortion and considers the seven canonical readings acceptable except in rare anomalous cases. In contrast, Āyatollāh Maʿrifat holds that the compilation of the Qur’an took place after the Prophet’s demise; however, he likewise regards the arrangement of verses as tawqīfī, while maintaining that the arrangement of sūrahs resulted from the ijtihād of the Companions. Moreover, he considers only the widely transmitted recitation among Muslims—namely the recitation of ʿĀṣim as transmitted by Ḥafṣ—to be mutawātir, rejecting the mutawātir status of other readings. Accordingly, he regards the mutawātir transmission of this recitation as one of the key arguments for refuting claims of distortion in the Qur’an.
Keywords
Allāmeh Ḥasan-zādeh, Ayatollah Maʿrifat, *Taḥrīf* (Distortion), Arrangement of Verses and Chapters, Qur&rsquo
anic Readings (Qirā&rsquo
āt)
1. ابن ندیم، محمد بن اسحاق، (1416ق)، الفهرست، ضبط و شرح دکتر علی طویل، یوسف، بیروت: دار الکتب العلمیه.
2. ابن منظور، محمد بن مکرم، (1414ق)، لسان العرب، بیروت، دارصادر.
3. ابن قتیبه، (1393ق)، تاویل مشکل القرآن، قاهره: دارالتراث.
4. ابن جزری، (1350ق)، منجدالمقرئین، قاهره: مطبعه الوطنیه الاسلامیه.
5. -----------------، (1420ق)، بیروت: دار الکتب العلمیه.
6. استادی، کاظم، (بی‌تا)، کتابشناسی عدم تحریف قرآن، تهران: سازمان حج و زیارت.
7. بیضاوی، عبدالله بن عمر، (1418ق)، أنوار التنزیل و أسرار التأویل‏، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
8. حسن‌زاده آملی، حسن، (1371ش)، فصل الخطاب فی عدم تحریف کتاب رب الارباب، ترجمه محمدی شاهرودی، عبدالعلی، (قرآن هرگز تحریف نشده)، قم: انتشارات قیام.
9. خویی، (1394ق)، البیان فی تفسیر القرآن، قم: انتشارات علمیه.
10. زرکشی، بدر الدین، (1415ق)، البرهان فی علوم القرآن، تحقیق مرعشی، یوسف و دیگران، بیروت: دار المعرفه.
11. زمخشری، محمود بن عمر، (1407ق)، الکشاف فی حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دارالکتاب العربی.
12. سبحانی، جعفر، (1355ش)، تهذیب الاصول، تقریرات درس امام خمینی، قم: چاپ مهر.
13. سجستانی، سلیمان، (1936م)، مصاحف، مصر: مکتبه رحمانیه.
14. سیوطی، جلال الدین بن عبد الرحمن، (1389ش)، الاتقان فی علوم القرآن، مترجم حائری قزوینی، تهران: انتشارات امیرکبیر.
15. ------------------------، (بی‌تا)، تدریب الراوی، تحقیق: عبدالوهاب عبد الطیف، ریاض: مکتبه الریاض الحدیثیه.
16. صفار، محمدبن حسن، (1404ق)، بصائرالدرجات، تحقیق: کوچه باغى، محسن بن عباسعلى، ‏ قم: مکتبه آیه الله المرعشی النجفی.
17. صمدی آملی، (1394)، تقریرات و جلسات، آمل: حسینیه علامه.
18. طباطبائی، محمدحسین، (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه.
19. ---------------، (1353ش)، قرآن در اسلام، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
20. عز الدین، ابن اثیر، (1399ق)، الکامل فی التاریخ، بیروت: دارصادر.
21. فراهیدی، خلیل بن احمد، (1408ق)، العین، بیروت: نشر اعلمی.
22. فخاری، سعید، (1389ش)، محکم و متشابه، نسخ و قرائات از دیدگاه آیت الله معرفت، تهران: هستی نما.
23. فضل بن حسن، طبرسی، (1360ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مترجمان، تحقیق ستوده، رضا، تهران: انتشارات فراهانی.
24. کاشانی، ملا فتح الله، (1336ش)، منهج الصادقین، تهران: کتابفروشی محمد حسن علمی.
25. کلینی، محمد بن یعقوب، (1407ق)، اصول کافی، تحقیق غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
26. محمد عبد العظیم، زرقانی، (1427ق)، مناهل العرفان، مصر: دار السلام.
27. مجاهد، سید محمد، (بی‌تا)، مفاتیح الاصول، قم: موسسه آل البیت.
28.         مجد الدین، ابن اثیر، (1367ش)، النهایه فی غریب الحدیث و الاثر، تحقیق طناحی، محمود محمد، قم: موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
29. مسعودی، عبد الهادی، (1388ش)، وفادار مرادی، محمد، تحفه الاولیاء، ترجمه اصول کافی، قم: دار الحدیث.
30. معرفت، محمد هادی، (1390ش)، علوم قرآنی، قم: موسسه فرهنگی تمهید.
31. -------------، (1412ق)، التمهید فی علوم القرآن، قم: موسسه نشر اسلامی جامعه مدرسین قم.
32. -------------، (1371ش)، آموزش علوم قرآنی، ترجمه وکیلی، ابو محمد، بی‌جا: سازمان تبلیغات اسلامی.
33. موسوی همدانی، سید محمد باقر، (1374ش)، ترجمه المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه.
34. نصیری، علی، (1388ش)، تحریف ناپذیری قرآن ترجمه (صیانه القرآن من التحریف)، قم: موسسه فرهنگی تمهید.
35. نوری، حسین بن محمدتقی، (بی‌تا)، فصل الخطاب فی تحریف کتاب رب الارباب، قم: چاپ سنگی کتابخانه آیت الله حائری مدرسه فیضیه، شماره ثبت 9123.
36. هلالی، سلیم بن قیس، (بی‌تا)، سقیفه، قم: دارالکتب الاسلامیه.
Interpretive Innovations

Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 09 May 2026