نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، مشهد، ایران

2 کارشناس ارشد، رشته علوم قرآن، دانشکده علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، مشهد، ایران

3 کارشناس ارشد، حقوق خصوصی دانشکده حقوق، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران

چکیده

 «هجرت» «فرار»از وضع موجود نیست بلکه حرکتی به‌سوی جامعه‌ای متعالی‌است که پیوند نزدیک با«تمدن اسلامی» دارد. و در آغاز اسلام، اساسی‌ترین نقش را در پیروزی اسلامی داشت. لذا اهمیّت فوق‌العاده‌ای دارد. زیرا از مؤمنان را از تسلیم در برابر فشار و خفقان محیط باز می‌دارد و عامل صدور اسلام به نقاط مختلف جهان می‌شود. هجرت معنوی یا مکانی است. که اهدافی دارد. گاهی هجرت برای کسب دانش یا به هدف حفظ دین یا برای فرار از ظلم و ظالم یا برای رسیدن به خداوند و زمانی برای فرار از گناه است. این پژوهش با هدف تحلیل دیدگاه مفسران درباره نقش هجرت در گسترش تمدن اسلامی به روش تحلیلی-توصیفی، درپی پاسخ به این پرسش است که: از نگاه مفسران دراسلام هجرت چگونه موجب توسعه تمدن‌ شد؟ نتیجه اینکه: الف) تمدن‌سازی با حضور انسان‌ها میسر است و با هجرت افراد تجمیع می‌شوند. پس هجرت از عوامل اساسی بسترساز برای  تمدن اسلامی است. ب) برخی مسلمانان به وضع موجود قانع نیستند لذا برای تحول‌خواهی مهاجرت می‌کنند. و برای تغییرات اساسی هزینه می‌کنند. ج) سفیران فرهنگی مسلمان برای انجام مأموریت دولت اسلامی و یا تبلیغ دین به سرزمین غیر مسلمان مهاجرت می‌کنند. و با اقدامات مسالمت‌آمیز کفار را به ارزشهای دینی متمایل می‌سازند. د) برخی مسلمانان در سرزمین کفر هستند که خواهان مهاجرت به سرزمینهای اسلامی هستند. که باید تمهیداتی برای پذیرش آنها فراهم شود تا افراد هم‌عقیده زیر بیرق اسلام متحد شوند و با تعامل بایکدیگر و با رهبران کاریزما پایه‌های تمدنی قوی پی‌ریزی ‌شود. 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of interpretative opinions about the role of migration in the development of civilization in Islam

نویسندگان [English]

  • Mohammad Javad Tavakoli Khaniki 1
  • Mansoureh Delbari 2
  • Shima Mehraein 3

1 Assistant Professor, Faculty of Quranic Sciences, Holy Quran University of Sciences and Education, Mashhad, Iran

2 Master of Science, Faculty of Quranic Sciences, Faculty of Quranic Sciences, Holy Quran University of Sciences and Education, Mashhad, Iran

3 senior expert, Private Law, Faculty of Law, Bojnord University, Bojnord, Iran

چکیده [English]

"Emigration" is not "escape" from the existing situation, but it is a movement towards a superior society that has a close connection with "Islamic civilization". And at the beginning of Islam, it played the most essential role in Islamic victory. Therefore, it is extremely important. Because it prevents the believers from giving in to the pressure and suffocation of the environment and becomes the cause of the export of Islam to different parts of the world. Hijrah is spiritual or spatial. which has goals. Sometimes migration is to gain knowledge or for the purpose of preserving religion or to escape from oppression and oppressors or to reach God and sometimes to escape from sin. This research aims to analyze the commentators' point of view about the role of emigration in the development of Islamic civilization in an analytical-descriptive method, and seeks to answer the question: From the point of view of the commentators in Islam, how did emigration lead to the development of civilization? The result is that: a) Civilization is possible with the presence of people, and they are gathered with the migration of people. Therefore, emigration is one of the basic factors that create a foundation for Islamic civilization. b) Some Muslims are not satisfied with the current situation, so they immigrate to change. And they pay for fundamental changes. c) Muslim cultural ambassadors immigrate to non-Muslim lands to carry out the mission of the Islamic State or to propagate the religion. And with peaceful actions, they make the infidels inclined towards religious values. d) There are some Muslims in the land of disbelief who want to immigrate to Islamic lands. that arrangements should be made to accept them so that like-minded people can unite under the banner of Islam and by interacting with each other and with charismatic leaders, strong foundations of civilization can be laid.

کلیدواژه‌ها [English]

  • emigration
  • civilization
  • religious teachings
  • Islamic country
  • Quran
  1. - قرآن کریم

    1. .............. 1375ش. تفسیر جوامع الجامع ، مشهد مقدس: بنیاد پژوهشهاى اسلامى، چاپ اول.
    2. ابن منظور، محمد بن مکرم. 1414ق. لسان العرب، بیروت: دار صادر، چاپ سوم.
    3. ابن‏جوزى، عبدالرحمن بن على. 1422 ق. زاد المسیر فى علم التفسیر، بیروت: دار الکتاب العربی، چاپ اول .
    4. امامى، عبدالنبى. 1389ش. فرهنگ قرآن، اخلاق حمیده، قم: مطبوعات دینى چاپ اول.
    5. انصاریان، حسین. بی‌تا. تفسیر حکیم، قم: دار العرفان،چاپ اول .
    6. بستانی، فؤاد افرام. 1375ش. فرهنگ ابجدی، تهران: اسلامی،چاپ دوم.
    7. بغوى، حسین بن مسعود. 1420 ق. معالم التنزیل، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ اول .
    8. ثعلبى، احمد بن محمد. 1422 ه.ق. الکشف و البیان المعروف تفسیر الثعلبی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ اول.
    9. جعفرى، یعقوب. 1376ش.تفسیر کوثر، قم: موسسه انتشارات هجرت، چاپ اول.
    10. حویزى، عبدعلى بن جمعه. 1415 ق. تفسیر نور الثقلین، قم: اسماعیلیان، چاپ چهارم.
    11. خطیب، عبدالکریم. 1424 ه.ق. التفسیر القرآنى للقرآن، بیروت، دار الفکر العربی، چاپ اول .
    12. داورپناه، ابوالفضل. 1366ش. انوار العرفان فى تفسیر القرآن، تهران: کتابخانه صدر، چاپ اول.
    13. راغب اصفهانى، حسین بن محمد، 1374 ه. ش‏، مفردات الفاظ قرآن، تهران: مرتضوی،‏ چاپ دوم‏.
    14. زمخشرى، محمود بن عمر. 1407 .ق. الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل، بیروت: دار الکتاب العربی ، چاپ سوم.
    15. شریف رضی، 1384، نهج‌البلاغه، مترجم: دشتی، محمد، قم، انتشارات امامت، چاپ اول.
    16. سلطان علیشاه، سلطان محمد بن حیدر. 1372ش. بیان السعادة فى مقامات العبادة ، تهران: سر الاسرار، چاپ اول.
    17. شحاته، عبدالله محمود. 1421ق. تفسیر القرآن الکریم ، قاهره: دار غریب، چاپ اول .
    18. طباطبایى، محمدحسین. 1374 ش. تفسیر المیزان، قم: دفتر انتشارات اسلامى، چاپ پنجم.
    19. طبرانى، سلیمان بن احمد. 2008 م. التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم ، اردن: دار الکتاب الثقافی، چاپ اول.
    20. طبرسى، فضل بن حسن. بی‌تا. مجمع البیان مترجم: نورى همدانى، حسین‏ محقق: مفتح، محمد، تهران، نشر فراهانی، چاپ اول.
    21. طوسى، محمد بن حسن. بی تا. التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ اول.
    22. فخر رازى ، محمد عمر. 1413 ق. التفسیر الکبیر، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى، چاپ سوم.
    23. فیروز آبادی، محمد بن یعقوب. 1415ق.القاموس المحیط، بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ دوم.
    24. فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضى‏. 1415 ق. تفسیر الصافی‏، تهران‏: مکتبة الصدر،چاپ دوم. ‏

    قرآن کریم

    1. قرشى بنابى، على‏اکبر. 1375 ش. تفسیر احسن الحدیث، بنیاد بعثت، تهران: مرکز چاپ و نشر، چاپ دوم.
    2. مصطفوی، حسن. 1368ش. التحقیق فی کلمات القرآن، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول.
    3. مغنیه، محمدجواد. 1378 ش. ترجمه تفسیر کاشف، قم: بوستان کتاب قم، چاپ اول.
    4. مکارم شیرازى و همکاران، ناصر. 1371ش .تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الإسلامیة،چاپ دهم.