نوآوری های تفسیری

نوآوری های تفسیری

ضرورت نگارش ترجمه‌های عصری قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار، دانشکده علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم آمل، آمل، ایران
10.22034/iij.2025.2040716.1034
چکیده
 ترجمه روشی منطقی در انتقال فرهنگ و دانش و تجربه بشری است که به نوبه خود نوعی بازآفرینی توأم با  غنای محتوایی، شیوایی، اوج هنرمندی، حسن ترکیب، تعبیرات زیبا، به جا و رسا شمرده می‌شود. ترجمه قرآن با ویژگی‌های خاص وحیانی بودن ، خطا ناپذیری، تحریف ناپذیری، جهانی بودن، جاودانگی ، جامعیت و پاسخگویی، خدمت فرهنگی بزرگی به انسان‌ها و بستر پیوند فرهنگ‌ها، تمدن‌ها و تفاهم بشریت است و در عصر حاضر با ویژگی‌های جهان پست مدرن از اهمیت روزافزون برخوردار است. پذیرش جواز شرعی ترجمه از سوی اکثریت قریب به اتفاق عالمان اسلامی،  تحولی تکاملی و پیش رونده در ترجمه قرآن محسوب می‌شود. ترجمه و بویژه ترجمه متن وحیانی قرآن، صرفاً تعبیری از مفاد متن مبدا و معانی قرآن است و هرگز بازآفرین همه محتوا و انعکاس دهنده همه زیباشناختی هنری و ادبی آن نیست. پرسش اساسی مقاله حاضر که با روش مسئله محور، کتابخانه‌ای، بنیادی، توصیفی و تحلیلی نگارش شده ، چیستی مبانی ضرورت نگارش ترجمه‌های معاصر قرآن است. از دستآوردهای مقاله در بیان اساسی ترین دلایل ضرورت نگارش ترجمه های عصری می توان به: اقتضای هدایتگری سیال آموزه‌های قرآن؛ لازمه رشد و شکوفایی فزاینده دانش‌های مقدماتی مفسر و مترجم قرآن ؛اقتضای تحول پذیر ذاتی پدیده زمان و سیالیت مستمر سنجه‌های زبان معیار؛ اقتضا هماهنگی و یکسانی در نثر ترجمه قرآن؛ اقتضای صعوبت ترجمه متون مقدس؛ لازمه ضرورت سلیقه زدایی مستمر از ترجمه‌های کهن و معاصر قرآن؛ سیر تحول ،تنوع و تکامل روش‌ها و سبک‌های ترجمه قران ؛لازمه رویکردهای آسیب شناسانه دائمی و گسترده به ترجمه قرآن؛ اقتضای تنوع مترجمان و برتری مترجم مخاطب محور بر مترجمان متن و مولف محور اشاره نمود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Necessity of Producing Contemporary Translations of the Qur’an

نویسنده English

Seyed Abdullah Esfahani
Associate Professor, Faculty of Quranic Sciences, Amol University of Holy Quran Sciences and Education, Amol, Iran
چکیده English

Translation is a rational means of transmitting culture, knowledge, and human experience and, in this sense, constitutes a form of re‑creation enriched by conceptual richness, eloquence, artistic refinement, harmonious composition, and precise and effective expression. The translation of the Qur’an, with its distinctive characteristics as a revealed, infallible, unalterable, universal, eternal, comprehensive, and responsive text, represents a major cultural service to humanity and provides a basis for the interaction of cultures, civilizations, and mutual human understanding. In the contemporary era—particularly in the context of the postmodern world—its importance has increased significantly. The acceptance of the religious permissibility of translating the Qur’an by the overwhelming majority of Muslim scholars constitutes a progressive and developmental milestone in the history of Qur’anic translation. Nevertheless, translation—especially the translation of the revealed text of the Qur’an—amounts only to an interpretation and expression of the meanings of the source text and can never fully reproduce the entirety of its content or reflect all of its literary, artistic, and aesthetic dimensions. The central question of this study, which is conducted through a problem‑oriented approach using library‑based sources and a fundamental, descriptive, and analytical method, concerns the foundations that make the production of contemporary translations of the Qur’an necessary. The findings indicate that the most important grounds for this necessity include the dynamic guiding function of Qur’anic teachings; the continual expansion and development of the preliminary disciplines required for Qur’anic interpretation and translation; the inherently evolving nature of time and the ongoing fluidity of the norms of standard language; the need for coherence and consistency in the prose of Qur’an translations; the intrinsic difficulty of translating sacred texts; the need for the continuous refinement of both classical and contemporary translations of the Qur’an; the ongoing development, diversity, and maturation of methods and styles of Qur’an translation; the necessity of sustained and comprehensive critical and diagnostic approaches to Qur’an translation; and the diversity of translators, together with the relative priority of audience‑oriented translation over text‑ or author‑oriented approaches.

کلیدواژه‌ها English

Quran
modern translation
basics of translation
1. احمدی، احمد، (۱۳۷۳)، ضرورت ترجمه آکادمیک از قرآن، بینات، شماره ۲۱.
2. اصفهانی، سید عبدالله، (۱۴۰۰)، جامعیت قرآن در پاسخگویی به نیازهای فردی، اخلاقی و اجتماعی ، سازمان سمت، تهران.
3. بی‌آزار شیرازی، عبدالکریم، (1۳۷۷)، قرآن ناطق، نشر فرهنگ اسلامی، تهران.
4. جعفری، محمد مهدی و رسول جعفریان و بهاءالدین خرمشاهی، (۱۳۹۵)، نشست علمی «شب ترجمه‌های قرآن مجید» چهارشنبه، سوم شهریور.
5. جواهری، سید محمد حسن، (1384)، پژوهشی در انواع ترجمه قرآن کریم، پژوهش‌های قرآنی، شماره ۴۲.
6. حجت، هادی، (1۳۸۵)، درسنامه ترجمه قرآن، دارالحدیث، قم.
7. عبدالرئوف، حسین، (1384)، ضرورت ترجمه پژوهی قرآن، ترجمه استاد بهاءالدین خرمشاهی، سایت ایبنا.
8. خرمشاهی، بهاءالدین، (بی‌تا)، تعلیقات ترجمه قرآن، بی نا، بی جا .
9. خرمشاهی، بهاءالدین، (۱۳۷۷)، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ناشران دوستان و ناهید، تهران.
10. خزایی فرد، علیرضا و خلیل قاضی‌زاده، (۱۳۹۴)، تأثیر هنجارها بر روند ترجمه (مورد پژوهی ترجمه‌های معاصر قرآن کریم)، مطالعات زبان و ترجمه ،شماره سوم.
11. رضایی اصفهانی، محمد علی، (1۳۸۱ )، نقش دانش‌های مترجم در ترجمه قرآن، ترجمان وحی ، شماره ۱۲.
12. رضایی اصفهانی، محمدعلی، (1۳۹۱)، منطق ترجمه قرآن ، ترجمه و نشر المصطفی، قم.
13. سلطانی، اختر، (1۳۹۴)، تاثیرپذیری ترجمه‌های معاصر فارسی از مبانی ترجمه، مطالعات قرآنی ، سال ششم، شماره ۲۱.
14. سمیعی، احمد، (1۳۹۵ )، نگارش و ویرایش، سازمان سمت، تهران.
15. طالقانی، عبدالوهاب، (1۳۸۴)، ضرورت تحولی فراگیر در ترجمه قرآن (بخش اول)، ترجمان قرآن، سال نهم ، شماره 17.
16. عبدالرؤف، حسین، (1390ش)، سبک‌شناسی قرآن کریم؛ تحلیل زبانی، ترجمه پرویز آزادی، دانشگاه امام صادق، چ 1. تهران.
17. قلی‌پور، حیدر، (1۳۸۱)، مشکلات ساختاری ترجمه قرآن، موسسه تحقیقات علوم انسانی ، تبریز.
18. کریمی نیا، مرتضی، (1376)، یکسانی و هماهنگی ترجمه قرآن ، ترجمان وحی ، سال اول ، شماره اول.
19. کوشا، محمدعلی، (1۳۹۳)، ترجمه آموزی قرآن کریم، نشر احسان، تهران.
20. معرفت، محمد هادی، (1۳۷۹)، تفسیر و مفسران ، موسسه فرهنگی التمهید، قم.
21. نجار، علی، (1۳۸۵ )، نقش تطورات لغت در ترجمه قرآن، دوره سوم، شماره 4.
22. یوجین نایدا، (1۳۶۵)، نقش مترجم ،ترجمه سعید باستانی، نشر دانش، تهران.
23. Bassnett, S. & Lefevere, A. (2001). Constructing Cultures: Essays on Literary Translation. Shanghai: Shanghai Foreign Language Education Press.
24. Snell-Hornby, M. (2001). Translation Studies: An Integrated Approach. Shanghai: Shanghai Foreign Language Education Press.
25. Toury, Gideon. (1995). Descriptive Translation Studies and Beyond. Amsterdam/Philadelphia.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 15 اردیبهشت 1405