نوآوری های تفسیری

نوآوری های تفسیری

هندسه مصرف در قرآن؛ بازخوانی اندیشه تفسیری علامه طباطبایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/iij.2026.2087586.1069
چکیده
پدیده مصرف یکی از مؤلفه‌های بنیادین سبک زندگی اقتصادی است که جایگاه ویژه‌ای در نظام ارزشی اسلام دارد. قرآن کریم به عنوان نهایی‌ترین سخن خداوند در هدایت انسان، نسخه کاملی از سبک زندگی در بیشتر حوزه‌ها به ویژه حوزه اقتصادی است. علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، با نگاهی جامع به آیات قرآن کریم، اصول و چارچوبی روشن برای رفتار مصرفی مسلمانان ارائه می‌دهد؛ چارچوبی که مبتنی بر ارزش‌هایی چون قناعت، اعتدال، اجتناب از اسراف و تبذیر، توجه به معاد، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و انفاق است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیل کیفی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی مبانی نظری و ابعاد رفتاری مصرف در اندیشه علامه طباطبایی و بازخوانی اندیشه‌های تفسیری ایشان از هندسه مصرف در قرآن می‌پردازد. این پژوهش نشان می‌دهد که علامه، الگویی اخلاق‌محور و کارآمد را در حوزه مصرف ترسیم می‌کند؛ الگویی که در پرتو آموزه‌های قرآنی، به تعالی انسان و عدالت اجتماعی منتهی می‌شود. ارائه هندسه‌ای اجرایی و عملی برای مصرف، از رهگذر تحلیل نگاه علامه، از رهاوردهای محسوس این پژوهش است.
پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیل کیفی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی مبانی نظری و ابعاد رفتاری مصرف در اندیشه علامه طباطبایی و بازخوانی اندیشه‌های تفسیری ایشان از هندسه مصرف در قرآن می‌پردازد. این پژوهش نشان می‌دهد که علامه، الگویی اخلاق‌محور و کارآمد را در حوزه مصرف ترسیم می‌کند؛ الگویی که در پرتو آموزه‌های قرآنی، به تعالی انسان و عدالت اجتماعی منتهی می‌شود. ارائه هندسه‌ای اجرایی و عملی برای مصرف، از رهگذر تحلیل نگاه علامه، از رهاوردهای محسوس این پژوهش است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Geometry of Consumption in the Qur'an; A Reexamination of Allameh Tabatabai's Interpretive Thought

نویسندگان English

ahmad rabbanikhah 1
Zahrasadat motallebi 2
1 Associate Professor Faculty of Quran and Hadith, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده English

The phenomenon of consumption is one of the fundamental components of the economic lifestyle, which holds a special place in the value system of Islam. The Holy Quran, as the ultimate word of God in guiding humanity, offers a complete blueprint for lifestyle in most domains, especially the economic sphere. Allameh Tabataba'i, in his Tafsir al-Mizan, with a comprehensive view of the Quranic verses, presents clear principles and a framework for the consumption behavior of Muslims; a framework based on values such as contentment, moderation, avoidance of extravagance and wastefulness, attention to the hereafter, social responsibility, and charity. The present study, utilizing qualitative analysis and a descriptive-analytical approach, examines the theoretical foundations and behavioral dimensions of consumption in Allameh Tabataba'i’s thought and reinterprets his exegetical ideas regarding the geometry of consumption in the Quran. This research demonstrates that Allameh presents an ethical and efficient model in the domain of consumption; a model that, in the light of Quranic teachings, leads to human transcendence and social justice. Offering an executive and practical framework for consumption, through the analysis of Allameh's perspective, is among the tangible achievements of this research.

کلیدواژه‌ها English

Quran
Consumption Framework
Extravagance
Moderation
Tafsir al-Mizan

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 تیر 1405