نوآوری های تفسیری

نوآوری های تفسیری

تحول معنایی واژة «صلوه» با تکیه بر آیة 110 سورة مبارکة اسراء

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 فارغ التحصیل دکترای قرآن و حدیث از دانشگاه اراک
2 استاد تمام رشته قرآن و حدیث دانشگاه تهران
10.22034/iij.2026.2050035.1040
چکیده
واژۀ «صلوه» از مهم‌ترین مفاهیم قرآنی است که همواره مورد توجه مفسران، فقها و پژوهشگران علوم قرآنی بوده است. این واژه در عربی جاهلی به معنای «دعا» و «توجه» به کار می‌رفته، اما با نزول قرآن و شکل‌گیری شریعت اسلامی، دچار تحول معنایی عمیقی شده و به عنوان یکی از ارکان اصلی اسلام تثبیت گردیده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی‑تحلیلی و با تمرکز بر آیۀ ۱۱۰ سورۀ اسراء، ابعاد این تحول معنایی را بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که «صلوه» در قرآن کاربردهای متنوعی دارد؛ از جمله نماز، دعا، اطاعت، دخول و ملازمت، و توجه عطوفتی. در آیۀ ۱۱۰ اسراء، این واژه به معنای نماز با قرائت آن به کار رفته و دستور به رعایت حد وسط در جهر و اخفات داده شده است. تحلیل ادلۀ لغوی، تفسیری، روایی و فقهی ثابت می‌کند که «صلوه» در این آیه، همان معنای شرعی خاص (نماز با ارکان و شرایط) را دارد و این معنا با سیاق آیه و آیات قبل و بعد کاملاً سازگار است. همچنین بررسی سیر تحول واژه نشان می‌دهد که «صلوه» از معنایی عمومی (دعا) به معنایی خاص شرعی (نماز) تحول یافته و این دگرگونی ریشه در فرایند تشریع و نهادینه‌شدن عبادات در اسلام دارد. از سوی دیگر، روایات معصومان نقش کلیدی در تثبیت این معنای شرعی ایفا کرده‌اند و آیۀ ۱۱۰ اسراء نیز جایگاه ویژه‌ای در استنباط احکام فقهی جهر و اخفات دارد. این پژوهش در نهایت نشان می‌دهد که تحول معنایی واژگان قرآنی، پویایی زبان قرآن و رابطۀ عمیق میان نصوص دینی و فرایند قانون‌گذاری اسلامی را به خوبی آشکار می‌سازد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Semantic Evolution of the Word "Ṣalāh" with Emphasis on Verse 110 of the Blessed Sūrah al-Isrā'

نویسندگان English

asad shahbazi 1
alireza tabibi 2
1 arak
2 arak
چکیده English

The word "Ṣalāh" is one of the most significant Quranic terms, having long engaged exegetes, jurists, and Quranic scholars. In pre-Islamic Arabic, it signified "supplication" and "attentiveness." However, with the revelation of the Quran and the establishment of Islamic law, it underwent a profound semantic shift, becoming a core pillar of Islam. This study, using a descriptive-analytical approach and focusing on verse 110 of Sūrah al-Isrā', investigates this semantic transformation. The findings reveal that "Ṣalāh" in the Quran carries multiple meanings, including ritual prayer, supplication, obedience, adherence, and compassionate regard. In verse 110 of al-Isrā', it specifically denotes ritual prayer with recitation, and the verse instructs believers to moderate between loud and silent recitation. Linguistic, exegetical, hadith, and jurisprudential evidence confirms that here, "Ṣalāh" bears its specific legal sense (ritual prayer), which aligns perfectly with the surrounding context. The study further demonstrates that the term evolved from a general meaning (supplication) to a distinct legal one (ritual prayer with defined pillars and conditions)—a change rooted in the legislative process and the institutionalization of worship in Islam. Additionally, the narratives of the Infallibles played a crucial role in cementing this legal meaning. The verse also holds significant weight in deriving jurisprudential rulings on loud versus silent recitation. Overall, this research highlights the dynamic nature of Quranic vocabulary and the intricate relationship between language, revelation, and legal development.

کلیدواژه‌ها English

Verse 110 of al-Isrā'
, Ṣalāh, Semantic Evolution, Prayer, Quranic Exegesis

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 13 تیر 1405