نوآوری های تفسیری

نوآوری های تفسیری

تبیین ژئوکاسمولوژیک دوره‌های آغازین زمین: انطباق شواهد زمین‌شناسی با اشارات قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
هادی انصاف 1
زهرا قاسم نژاد 2
1 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، الهیات، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانشیار علوم قرآن و حدیث، الهیات، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
10.22034/iij.2026.2074354.1051
چکیده
پیدایش و تکوین زمین همواره سوالی بنیادی بوده و تبیین علمی آن نیازمند بررسی دقیق شواهد ژئولوژیک است. این پژوهش، با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و داده‌های ژئوکاسمولوژی، پترولوژی، ژئوشیمی ایزوتوپی و دیرینه‌شناسی، به بازسازی مراحل اولیه شکل‌گیری زمین پرداخته و آن را با اشارات آیات قرآن کریم به‌ویژه سوره فصلت مقایسه می‌کند.
نتایج نشان می‌دهد که "یومین" قرآنی با دو دوره کلان در تکوین زمین همخوانی دارد: 1. یوم اول (حدود 4.567 تا 4.45 میلیارد سال پیش): این دوره شامل برافزایش سیارکی، تشکیل اقیانوس ماگما، ذوب گسترده و تفریق عناصر برای تشکیل هسته زمین است. شواهد ایزوتوپی Hf-W، سرعت بالای این تفریق را تأیید می‌کند. 2. یوم دوم (حدود 4.45 تا 3.8 میلیارد سال پیش): این مرحله شامل سرد شدن جهانی، تشکیل پوسته جامد اولیه (اثبات شده توسط زیرکن‌های 4.4 میلیارد ساله)، و پیدایش اتمسفر و اقیانوس‌های اولیه است. ایزوتوپ‌های اکسیژن در این زیرکن‌ها، وجود آب مایع را نشان می‌دهند. علاوه بر این، شواهد زمین‌شناسی، این دو دوره کلان را به چهار مرحله متمایز تقسیم می‌کنند که انطباق شگرفی با مفهوم "اربعه ایام" در قرآن دارد و به تدبیر حیات و پایداری زمین اشاره می‌کند:
· مرحله اول: بنیادگذاری مواد و انرژی: جمع‌آوری عناصر اولیه از طریق برافزایش.
· مرحله دوم: تفریق و پویایی درونی: تشکیل هسته و آغاز همرفت گوشته.
· مرحله سوم: شکل‌دهی به سطح و ذخیره اقوات: پیدایش پوسته، اقیانوس‌ها و آغاز هوازدگی.
· مرحله چهارم: تنظیم اتمسفر و تکمیل اقوات: توسعه اتمسفر و آغاز تکتونیک صفحات برای حفظ چرخه‌های بیوژئوشیمیایی.
این پژوهش نه تنها دیدگاهی یکپارچه از خلقت زمین ارائه می‌دهد، بلکه رویکردی نوین در تبیین علمی متون دینی و افزایش درک متقابل علم و دین ارائه می‌نماید و نشان می‌دهد که اشارات قرآنی با پیچیدگی‌ها و زمان‌بندی دقیق فرآیندهای ژئوکاسمولوژیک همخوانی معناداری دارند.
کلیدواژه‌ها
اربعة ایام
تقدیر اقوات
جعل رواسی
ژئوکاسمولوژی قرآنی
یومین

عنوان مقاله English

A Geocosmological Account of Earth’s Early Stages: Correlating Geological Evidence with Qur’anic References

نویسندگان English

Hadi Ensaf 1
Zahra Ghasemnejad 2
1 MA Student in Qur’anic and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Shiraz University, Shiraz, Iran
2 Associate Professor of Qur’anic and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده English

The origin and formation of the Earth remain foundational questions that demand rigorous geological inquiry. This study employs qualitative content analysis together with data from geocosmology, petrology, isotopic geochemistry, and paleontology to reconstruct the planet’s early evolution and to compare these findings with Qur’anic references, particularly in Sūrat Fuṣṣilat. The results indicate that the Qur’anic “two days” (yawmayn) can be mapped onto two major evolutionary phases: the first (ca. 4.567–4.45 Ga) comprised asteroidal accretion, a global magma ocean, and rapid differentiation culminating in core formation, supported by Hf–W isotopic evidence; the second (ca. 4.45–3.8 Ga) involved global cooling, the emergence of a solid proto‑crust (attested by 4.4‑Ga zircons), and the development of an early atmosphere and oceans, with oxygen‑isotope signatures indicating liquid water. Geological data further resolve these phases into four stages that align with the Qur’anic “four days” (arbaʿat ayyām): (1) accumulation of primordial matter and energy; (2) internal differentiation and the onset of mantle convection; (3) surface formation and the initiation of weathering, including crust and ocean development, in connection with the provisioning of sustenance (taqdīr al‑aqwāt); and (4) atmospheric regulation and the establishment of plate tectonics to sustain biogeochemical cycles, consonant with the establishment of mountains (jaʿl al‑rawāsi). Taken together, this integrated geocosmological interpretation proposes a meaningful concordance between Qur’anic descriptions and the timing and complexity of Earth’s earliest evolutionary processes.

کلیدواژه‌ها English

Qur&‌‌‌rsquo
anic geocosmology, yawmayn (two days), arbaʿat ayyām (four days), taqdīr al‑aqwāt (provisioning of sustenance), jaʿl al‑rawāsi (establishment of mountains)
1. ابن کثیر، ابوالفداء اسماعیل، (1412ق)، تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالمعرفه.
2. طبری، ابن جریر،(1412ق)، جامع البیان عن تاویل آی القرآن‏، بیروت: دار المعرفة.
3. قرطبی، شمس الدین، (1364ش). الجامع لاحکام القرآن، تهران: ناصرخسرو.
4. بیضاوی، ناصرالدین عبدالله بن عمر، (1422ق). انوار التنزیل و اسرار التاویل، بیروت: دار الفکر.
5. سید قطب، ابراهیم، (1425ق). فی ظلال القرآن، بیروت : دارالشروق.
6. طنطاوی، محمد سید، (1997م)، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، قاهره: نهضه مصر.
7. طباطبایی، سید محمدحسین، (۱۳۷۴ش)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر نشر اسلامی.
8. مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، (۱۳۷۴ش)، تفسیر نمونه، بیروت: دارالکتب الاسلامیه.
9. Abe, Y. (1997). Thermal and Volatile Evolution of the Earth and Planets: The Primordial Earth and Its Ocean. Geochimica et Cosmochimica Acta, 61(19), 4165-4182. 10. Allegre, C. J., et al. (1995). The Early Evolution of the Earth and Moon: Isotopic Evidence. Earth and Planetary Science Letters, 131(1-2), 1-15.
11. Amelin, Y., Krot, A. N., Hutcheon, I. D., & Ulyanov, A. A. (2002). Lead Isotopic Ages of Chondrules and Ca–Al-rich Inclusions. Science, 297(5587), 1675-1678.
12. Arndt, N. T., & Nisbet, E. G. (1982). Komatiites. In: Arndt, N. T., Nisbet, E. G. (Eds.), Komatiites. George Allen & Unwin, London, 19-77.
13. Bouvier, A., & Wadhwa, M. (2010). The Age of the Solar System. In: De Gruyter, M. H., Carlson, R. W. (Eds.), Meteorites and Cosmochemical Processes (Vol. 1, pp. 105-108). Elsevier.
14. Condie, K. C. (2005). Earth's Oldest Rocks. Elsevier.
15. Condie, K. C., & Pease, V. (2008). The Archean Earth: A Chronological Approach. In Earth's Oldest Rocks (pp. 27-30). Elsevier.
16. Dalrymple, G. B. (2001). Radiometric Dating: Geological Time Scale. Stanford University Press.
17. Holland, H. D. (1984). The Chemical Evolution of the Atmosphere and Oceans. Princeton University Press.
18. Isley, A. E. (1995). Plate Tectonic Control of the Carbon Cycle and Global Climate Change. Geology, 23(1), 169-172.
19. Kasting, J. F. (1993). Earth's Early Atmosphere. Science, 259(5097), 920-926.
20. Kleine, T., Münker, C., Mezger, K., & Palme, H. (2002). Rapid Accretion and Early Core Formation on Earth and Mars from Hf-W Chronometry. Nature, 418(6895), 15-18.
21. Klopp, F. (2008). Science and Religion: A New Introduction. Blackwell Publishing.
22. Mojzsis, S. J., Harrison, T. M., & Pidgeon, R. T. (2001). Oxygen-isotope Evidence from Ancient Zircons for Liquid Water at the Earth's Surface 4300 Myr Ago. Nature, 409(6819), 178-181.
23. Patterson, C. (1956). Age of Meteorites and the Earth. Geochimica et Cosmochimica Acta, 10(4), 230-237.
24. Safronov, V. S. (1969). Evolution of the Protoplanetary Cloud and Formation of the Earth and Planets. NASA Technical Translation TT F-677.
25. Sagan, C. (1980). Cosmos. Random House.
26. Sleep, N. H., Zahnle, K. J., & Kasting, J. F. (2001). Thermodynamic and Kinetic Constraints on the Origin and Evolution of Earth's Atmosphere. In: Rimmer, M. A. (Ed.), The History of the Atmosphere (pp. 173-176). Cambridge University Press.
27. Smithies, R. H., Champion, D. C., & Van Kranendonk, M. J. (2003). Formation of Earth's First Continents: Reconciling Geochemical and Isotopic Evidence from 4.4-3.2 Ga Crust. Earth and Planetary Science Letters, 211(3-4), 231-244.
28. Stevenson, D. J. (2001). Planetary Differentiations: Core Formation and Mantle Evolution. In Treatise on Geochemistry (Vol. 1, pp. 31-35). Elsevier.
29. Stevenson, D. J. (2003). Planetary Differentiations: Core Formation and Mantle Evolution. In Treatise on Geochemistry (Vol. 1, pp. 1-16). Elsevier.
30. Taylor, S. R., & Norman, M. D. (1990). The Terrestrial Planets and the Moon. In: Newsom, H. E., Jones, J. H. (Eds.), Origin of the Earth (pp. 17-20). Oxford University Press.
31. Touboul, M., Kleine, T., & Bourdon, B. (2012). Tungsten Isotopes and the Timing of Core Formation on the Earth. In: Rehkämper, M., Schönbächler, M., Wombacher, F. (Eds.), Non-Traditional Stable Isotopes (pp. 1045-1048). Reviews in Mineralogy & Geochemistry.
32. Turcotte, D. L., & Schubert, G. (2002). Geodynamics (2nd ed.). Cambridge University Press.
33. Wetherill, G. W. (1990). Formation of the Earth. In: Newsom, H. E., Jones, J. H. (Eds.), Origin of the Earth (pp. 173-176). Oxford University Press.
34. Wilde, S. A., Valley, J. W., Peck, W. H., & Graham, C. M. (2001). Evidence from Detrital Zircons for the Existence of Continental Crust and Oceans on the Earth 4.4 Gyr Ago. Nature, 409(6817), 91-94.